B.175
LECZENIE CHORYCH Z ZESPOŁEM ALAGILLE’A (ICD-10 Q44.7)
Q44.7
ŚWIADCZENIOBIORCY
- W programie finansuje się leczenie świądu w przebiegu cholestazy u pacjentów z zespołem Alagille'a:
- maraliksybatem,
- odewiksybatem,
- zgodnie ze wskazanymi w opisie programu warunkami i kryteriami.
Kryteria kwalifikacji
- wiek co najmniej 2 miesiące w przypadku leczenia maraliksybatem albo wiek co najmniej 6 miesięcy w przypadku leczenia odewiksybatem;
- stężenie kwasów żółciowych w surowicy powyżej 40 μmol/l, w ciągu miesiąca przed kwalifikacją do programu;
- w wywiadzie trudny w opanowaniu świąd, tj. wynik w skali ItchRO(Obs) ≥2,0 w ciągu miesiąca przed kwalifikacją do programu – dotyczy leczenia maraliksybatem;
- w wywiadzie trudny w opanowaniu świąd, tj. wynik w skali Albireo ObsRO lub Whitington’a ≥2,0 w ciągu miesiąca przed kwalifikacją do programu – dotyczy leczenia odewiksybatem;
- udokumentowany brak skuteczności innych metod leczenia, w tym kwasu ursodeoksycholowego (UDCA) oraz ryfampicyny, po minimum trzech miesiącach leczenia, w optymalnych dawkach na masę ciała;
- brak przeciwwskazań do stosowania leku zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego (ChPL);
- adekwatna wydolność narządowa określona na podstawie wyników badań laboratoryjnych umożliwiająca w opinii lekarza prowadzącego bezpieczne rozpoczęcie terapii;
- wykluczenie ciąży i okresu karmienia piersią.
- Powyższe kryteria kwalifikacji muszą być spełnione łącznie. W ramach niniejszego programu lekowego istnieje możliwość jednorazowego zastosowania inhibitora transportera kwasów żółciowych w jelicie krętym (ang. ileal bile acid transporter, IBAT) u danego pacjenta z wykorzystaniem maraliksybatu albo odewiksybatu.
- W przypadku stwierdzenia nieakceptowalnej toksyczności leku z grupy IBAT, która skutkuje koniecznością zakończenia leczenia, możliwa jest w uzasadnionych przypadkach zmiana terapii na inny lek z grupy IBAT. Brak skuteczności terapii w trakcie pierwotnie wdrożonego leczenia uniemożliwia taką procedurę.
- Ponadto do programu lekowego kwalifikowani są również pacjenci, którzy byli leczeni maraliksybatem albo odewiksybatem w ramach innego sposobu finansowania terapii, pod warunkiem, że w chwili rozpoczęcia leczenia spełniali kryteria kwalifikacji do programu lekowego.
- Do programu włączane są, po zweryfikowaniu ogólnego stanu zdrowia pacjenta umożliwiającego leczenie w programie, bez konieczności ponownej kwalifikacji, pacjentki wyłączone z programu w związku z ciążą lub karmieniem piersią, które w momencie wyłączenia spełniały pozostałe kryteria przedłużenia leczenia.
Kryteria wyłączenia
Kryteria uniemożliwiające włączenie do programu
- nadwrażliwość na którąkolwiek substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą;
- chirurgiczne przerwanie krążenia jelitowo-wątrobowego;
- historia przeszczepienia wątroby;
- zdekompensowana marskość wątroby;
- wcześniejsza lub obecna inna współistniejąca choroba wątroby;
- przewlekła biegunka wymagająca stałego podawania płynów dożylnie lub interwencji żywieniowej;
- występowanie lub obecność w przeszłości jakiejkolwiek innej choroby lub stanów, o których wiadomo, że zaburzają wchłanianie, dystrybucję, metabolizm lub wydalanie leków, w tym metabolizm soli żółciowych w jelicie.
Czas leczenia w programie
Określenie czasu leczenia w programie
- Czas leczenia w programie określa lekarz na podstawie kryteriów włączenia i kryteriów wyłączenia z programu.
- W przypadku zajścia w ciążę leczenie zostaje zawieszone. W trakcie zawieszenia terapii pacjentka pozostaje w programie lekowym i jest obserwowana w zakresie kontroli objawów choroby. Po porodzie i okresie karmienia piersią lekarz może zdecydować o ponownym rozpoczęciu podawania leku w przypadku istotnego pogorszenia kontroli choroby.
Kryteria wyłączenia
Kryteria wyłączenia z programu
- brak skuteczności leczenia stwierdzony na podstawie oceny głównych wskaźników efektywności terapii i oczekiwanych korzyści zgodnie z treścią pkt. 3. Ocena skuteczności leczenia;
- wystąpienie objawów nadwrażliwości na którąkolwiek substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą;
- stwierdzenie nieakceptowalnej lub zagrażającej życiu toksyczności pomimo zastosowania adekwatnego postępowania;
- wystąpienie chorób lub stanów, które w opinii lekarza prowadzącego uniemożliwiają dalsze prowadzenie leczenia;
- pogorszenie jakości życia o istotnym znaczeniu według oceny lekarza prowadzącego;
- okres ciąży lub karmienia piersią – gdy leczenie nie zostaje zawieszone zgodnie z opisem w Określenie czasu leczenia w programie;
- brak współpracy lub nieprzestrzeganie zaleceń lekarskich, w tym zwłaszcza dotyczących okresowych badań kontrolnych oceniających skuteczność i bezpieczeństwo leczenia ze strony świadczeniobiorcy lub jego prawnych opiekunów;
- pacjent, u którego zaprzestano podawania substancji czynnej wymienionej w programie i zastosowanej zgodnie z jego treścią z powodu nieskuteczności lub braku odpowiedzi na leczenie nie powinien być ponownie włączany do terapii tą samą substancją czynną.
Kryteria kwalifikacji
Kryteria ponownego włączenia do programu
- do programu może być ponownie włączony pacjent, u którego zaprzestano podawania substancji czynnej wymienionej w programie i zastosowanej zgodnie z jego treścią z powodu wystąpienia działań niepożądanych, które ustąpiły po odstawieniu leku bądź zastosowanym leczeniu i w opinii lekarza prowadzącego powrót do terapii tą samą substancją czynną nie stanowi ryzyka dla pacjenta, przy spełnieniu przez niego kryteriów kwalifikacji oraz braku spełnienia kryteriów wykluczenia, w sytuacji gdy wstrzymanie leczenia trwało nie dłużej niż 3 miesiące;
- do programu może być ponownie włączony pacjent, u którego zaprzestano podawania substancji czynnej wymienionej w programie z powodu wystąpienia chorób współistniejących i sytuacji niezależnych od pacjenta, po ustąpieniu wyżej wymienionych okoliczności, jeżeli w opinii lekarza prowadzącego powrót do terapii tą samą substancją czynną nie stanowi ryzyka dla pacjenta, przy spełnieniu przez niego kryteriów kwalifikacji oraz braku spełnienia kryteriów wykluczenia, w sytuacji gdy wstrzymanie leczenia trwało nie dłużej niż 3 miesiące.
SCHEMAT DAWKOWANIA LEKÓW W PROGRAMIE
Dawkowanie
- Leczenie powinien rozpoczynać i nadzorować lekarz mający doświadczenie w leczeniu zespołu Alagille'a.
maraliksybat
Dawkowanie
- Dawkowanie i sposób podawania maraliksybatu – zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego.
odewiksybat
Dawkowanie
- Dawkowanie i sposób podawania odewiksybatu – zgodnie z aktualną Charakterystyką Produktu Leczniczego.
BADANIA DIAGNOSTYCZNE WYKONYWANE W RAMACH PROGRAMU
Badania przy kwalifikacji
- morfologia krwi z rozmazem;
- oznaczenie stężenia kwasów żółciowych;
- oznaczenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej (AST);
- oznaczenie aktywności aminotransferazy alaninowej (ALT);
- oznaczenie aktywności gamma glutamylotransferazy (GGT);
- oznaczenie stężenia bilirubiny całkowitej i bezpośredniej;
- ocena stężenia międzynarodowego współczynnika znormalizowanego (INR);
- oznaczenie stężenia kreatyniny i mocznika;
- oznaczenie poziomu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E;
- oznaczenie stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu HDL, cholesterolu LDL i triglicerydów (lipidogram);
- badanie przedmiotowe wraz z oceną nasilenia świądu z użyciem 5-punktowej skali ItchRO(Obs) - dotyczy leczenia maraliksybatem;
- badanie przedmiotowe wraz z oceną nasilenia świądu z użyciem 5-punktowej skali Albireo ObsRO lub 5-punktowej skali Whitington’a – dotyczy leczenia odewiksybatem;
- badania ultrasonograficzne jamy brzusznej (ocena wątroby, dróg żółciowych, śledziony oraz układu moczowego);
- pomiary antropometryczne - wzrost, masa ciała, BMI (u dzieci);
- test ciążowy (u kobiet w wieku rozrodczym).
Monitorowanie bezpieczeństwa
Monitorowanie bezpieczeństwa leczenia
- Pierwsze badanie monitorujące należy wykonać po 4 tygodniach, od rozpoczęcia leczenia.
- Badania kontrolne wykonywane nie rzadziej niż raz na miesiąc, a po stabilizacji stanu klinicznego, nie rzadziej niż raz na 3 miesiące:
- morfologia krwi z rozmazem;
- oznaczenie stężenia kwasów żółciowych;
- oznaczenie aktywności aminotransferazy asparaginianowej (AST);
- oznaczenie aktywności aminotransferazy alaninowej (ALT);
- oznaczenie aktywności gamma glutamylotransferazy (GGT);
- oznaczenie stężenia bilirubiny całkowitej i bezpośredniej;
- oznaczenie stężenia kreatyniny i mocznika;
- badanie przedmiotowe wraz z oceną nasilenia świądu z użyciem 5-punktowej skali ItchRO(Obs) – dotyczy leczenia maraliksybatem;
- badanie przedmiotowe wraz z oceną nasilenia świądu z użyciem 5-punktowej skali Albireo ObsRO lub 5-punktowej skali Whitington’a – dotyczy leczenia odewiksybatem;
- oznaczenie stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu HDL, cholesterolu LDL i triglicerydów (lipidogram);
- test ciążowy (u kobiet w wieku rozrodczym).
- Badania kontrolne wykonywane nie rzadziej niż raz na 3 miesiące:
- oznaczenie poziomu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E;
- ocena stężenia międzynarodowego współczynnika znormalizowanego (INR);
- badania ultrasonograficzne jamy brzusznej (ocena wątroby, dróg żółciowych, śledziony oraz układu moczowego);
- pomiary antropometryczne - wzrost, masa ciała, BMI (u dzieci);
- konsultacje w razie wskazań klinicznych: okulistyczna, neurologiczna, kardiologiczna, nefrologiczna, gastrologiczna.
- Regularne monitorowanie w celu odpowiedniego nawodnienia u świadczeniobiorców, u których występuje biegunka.
Monitorowanie skuteczności
Ocena skuteczności leczenia
- Skuteczność leczenia maraliksybatem lub odewiksybatem oceniana jest na podstawie:
- stężenia kwasów żółciowych w surowicy krwi – leczenie uznaje się za skuteczne, jeśli nastąpi zmniejszenie stężenia kwasów żółciowych w surowicy o co najmniej 50% względem wartości początkowych lub zostanie osiągnięte stężenie ≤40 μmol/l;
- oceny świądu wg skali specyficznej dla schorzenia wg obserwatora - ItchRO(Obs) w przypadku leczenia maraliksybatem albo Albireo ObsRO lub Whitington’a w przypadku leczenia odewiksybatem – opiekunowie pacjenta wypełniają codziennie rano i wieczorem kwestionariusz. Ocenie poddawane są wyniki średnie z każdego tygodnia obserwacji. Leczenie uznaje się za skuteczne, jeśli zostanie osiągnięta pozytywna ocena świądu rozumiana jako zmniejszenie nasilenia świądu o co najmniej jeden punkt w porównaniu do wartości wyjściowej (w momencie kwalifikacji do programu) w ostatnich 6 tygodniach 3 miesięcznego okresu obserwacji.
- Ocenę skuteczności leczenia maraliksybatem albo odewiksybatem wykonuje się w 3 miesiącu od rozpoczęcia terapii, następnie co 3 miesiące.
- Odpowiedź kliniczna na leczenie maraliksybatem albo odewiksybatem, definiowana jest jako spełnienie jednego z warunków określonych w punktach 1 i 2.
Monitorowanie
Monitorowanie programu
- gromadzenie w dokumentacji medycznej pacjenta danych dotyczących monitorowania leczenia i każdorazowe ich przedstawianie na żądanie kontrolerów Narodowego Funduszu Zdrowia;
- uzupełnianie danych zawartych w elektronicznym systemie monitorowania programów lekowych dostępnym za pomocą aplikacji internetowej udostępnionej przez OW NFZ, z częstotliwością zgodną z opisem programu oraz na zakończenie leczenia, w tym przekazywanie danych dotyczących wskaźników efektywności:
- stężenia kwasów żółciowych,
- oceny świądu oraz jakości snu wg skali ItchRO(Obs) w przypadku leczenia maraliksybatem albo Albireo ObsRO lub Whitington’a w przypadku leczenia odewiksybatem,
- zmiany stężenia parametrów laboratoryjnych wyszczególnionych w pkt 2 Monitorowanie bezpieczeństwa leczenia.
- przekazywanie informacji sprawozdawczo rozliczeniowych do NFZ (informacje przekazuje się do NFZ w formie papierowej lub w formie elektronicznej) zgodnie z wymaganiami opublikowanymi przez NFZ.